على ابو الحسنى ( منذر )

62

فراتر از روش « آزمون - خطا » ! : زمانه و كارنامه سيد يزدى " صاحب عروة " ( فارسى )

داستان فوق ، همچون بسيارى داستانهاى ديگر ، از برجستگى سيد در هوش و ذكاوت حكايت دارد ، و اين برجستگى ، نكته‌اى است كه اهل‌نظر عموما بدان اذعان دارند . هوش سرشار سيد را در همهء ابعاد زندگى وى ، از جمله : در شناخت عميق وى از ماهيت مشروطه‌خواهان سكولار عصر مشروطه ، و پيش‌بينى تبعات سوء آمال و اعمال آنان براى اسلام و مسلمين ، مشاهده مىكنيم . به‌عنوان نمونه‌اى از اين هوش و ذكاوت ، فىالمثل در عرصهء امور عبادى و معنوى ، ذكر گفته‌اى از مرحوم آيت اللّه حاج سيد احمد شبيرى زنجانى خالى از لطف نيست : يكى از اساتيد مرحوم ما از مرحوم آقاى آقا سيد كاظم يزدى طباطبايى معروف ، صاحب عروة الوثقى . . . كه از مراجع تقليد بود ، نقل كرد كه او فرمود : چون اموات و ذوى الحقوق ما زيادند و من مجال نمىكنم كه براى هريك از آنها يك سوره قران بخوانم ، يك سورهء قرآن‌كه براى يكى از آنها مىخوانم ثواب هبهء ثواب آن را به يكى ديگر واگذار مىكنم و ثواب اين هبه را نيز به سومى و ثواب هبهء سومى را به چهارمى واگذار مىكنم و ( هكذا ) . . . « 1 » داستان زير نيز نمونه‌اى از جولان ذهن و گسترهء اطلاعات سيد در حوزهء گستردهء دانش فقه را به نمايش مىگذارد . مرحوم آيت اللّه حاج سيد مهدى اخوان مرعشى ( از شاگردان برجستهء آيات عظام : حجت كوهكمرى ، سيد احمد خوانسارى ، بروجردى ، حكيم و خويى ، و از اعلام مقيم قم ) در گفتگو با اين‌جانب ( مورخ 22 شهريور 79 ) اظهار داشتند « 2 » : آقاى مير سيد على يثربى مىگفت : براى استادم ، مرحوم آقا ضياء عراقى ، از عراق عجم پانصد تومان پول آمد . او را كه ديدم مشاهده كردم خيلى متفكر است . علت را پرسيدم ، معلوم شد صاحبان وجه ، استفادهء از آن را مشروط به اجازهء سيد يزدى كرده‌اند . گفتنى است كه حوزهء نجف در آن روزگار از نظر وضع مادى ، در مضيقه بود و شهريه‌هاى معيّن و مستمرّ امروزى وجود نداشت . هرچند وقت يك‌بار به‌طور عمومى يا خصوصى پولى مىرسيد و زود هم تمام مىشد و بنابراين بايستى با آن ، مدتهاى مديد ، امر معيشت را با صرفه‌جويى و قناعت گذراند . مير سيد على گفت : قرار شد من اجازهء مزبور را از سيد تحصيل كنم . سيد هميشه

--> ( 1 ) . الكلام يجر الكلام ، 1 / 230 - 231 . ( 2 ) . آيت اللّه شبيرى نيز همين داستان را در 11 / 7 / 79 براى حقير نقل كردند .